थायरॉइडचा त्रास thyroid in marathi

Share

thyroid symptoms in marathi हायपोथायरॉईडीझम ?
मेयो क्लिनिक कनेक्ट या रुग्ण समुदायावरील वेट मॅनेजमेंट ब्लॉगमधील मेयो तज्ञांशी अद्ययावत रहा.
हायपोथायरॉईडीझम (अंडरएक्टिव थायरॉईड) ही अशी स्थिती आहे ज्यामध्ये आपल्या थायरॉईड ग्रंथीमध्ये काही विशिष्ट हार्मोन्स तयार होत नाहीत. thyroid symptoms in marathi

thyroid in marathi
thyroid in marathi

जाणून घ्या थायरॉईडची लक्षणं आणि उपाय (Thyroid Symptoms In Marathi)

सुरुवातीच्या काळात हायपोथायरॉईडीझममुळे लक्षणीय लक्षण उद्भवू शकत नाहीत. कालांतराने, उपचार न केलेल्या हायपोथायरॉईडीझममुळे लठ्ठपणा, सांधेदुखी, वंध्यत्व आणि हृदय रोग यासारख्या अनेक आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात.

हायपोथायरॉईडीझमचे निदान करण्यासाठी अचूक थायरॉईड फंक्शन चाचण्या उपलब्ध आहेत. एकदा आपण आणि आपल्या डॉक्टरांना आपल्यासाठी योग्य डोस मिळाला की सिंथेटिक थायरॉईड संप्रेरकाद्वारे उपचार करणे सहसा सोपे, सुरक्षित आणि प्रभावी असते.


लक्षणे
थायरॉईड ग्रंथी स्वरयंत्र आणि श्वासनलिका दर्शवित आहे
थायरॉईड ग्रंथी ओपन पॉप-अप संवाद बॉक्स
संप्रेरकाच्या कमतरतेच्या तीव्रतेनुसार हायपोथायरॉईडीझमची चिन्हे आणि लक्षणे बदलतात. बर्‍याच वर्षांमध्ये अनेक समस्या हळूहळू विकसित होतात.

जाणून घ्या थायरॉईडची लक्षणं आणि उपाय (Thyroid Symptoms In Marathi)

सुरुवातीला, तुम्हाला हायपोथायरॉईडीझमची थकवा आणि वजन वाढणे यासारखे लक्षणे फारच कमकुवत असतील. किंवा आपण त्यांचे वयस्कर होण्याचे श्रेय सहजपणे देऊ शकता. परंतु आपली चयापचय धीमा होत राहिल्याने आपल्याला अधिक स्पष्ट समस्या उद्भवू शकतात.

हायपोथायरॉईडीझमची चिन्हे आणि लक्षणांमध्ये हे समाविष्ट असू शकते:

थकवा
थंडीबद्दल वाढलेली संवेदनशीलता
बद्धकोष्ठता
कोरडी त्वचा
वजन वाढणे
फुंकरलेला चेहरा
कर्कशपणा
स्नायू कमकुवतपणा
उन्नत रक्त कोलेस्ट्रॉल पातळी
स्नायू वेदना, कोमलता आणि कडक होणे
आपल्या सांध्यामध्ये वेदना, कडक होणे किंवा सूज येणे
सामान्य किंवा अनियमित मासिक पाळीपेक्षा भारी
पातळ केस
मंद गती
औदासिन्य
क्षीण स्मृती
वाढलेली थायरॉईड ग्रंथी (गोइटर)
अर्भकांमध्ये हायपोथायरॉईडीझम
हायपोथायरॉईडीझमचा बहुतेकदा मध्यमवयीन आणि वृद्ध महिलांवर परिणाम होत असला तरी, कोणीही अर्भकांसह, ही स्थिती विकसित करू शकते. सुरुवातीला थायरॉईड ग्रंथीशिवाय किंवा योग्यरित्या कार्य न करणार्‍या ग्रंथीसह जन्मलेल्या बाळांना काही चिन्हे आणि लक्षणे दिसू शकतात. जेव्हा नवजात शिशुंना हायपोथायरॉईडीझमची समस्या उद्भवते तेव्हा त्या समस्यांचा समावेश असू शकतो:

त्वचेचे डोळे आणि डोळे पांढरे होणे (कावीळ) बहुतेक प्रकरणांमध्ये, जेव्हा मुलाचे यकृत बिलीरुबिन नावाचे पदार्थ चयापचय करू शकत नाही तेव्हा हे सामान्यत: शरीर जुन्या किंवा खराब झालेल्या लाल रक्तपेशींचे पुनर्नवीनीकरण केल्यावर बनते.
एक मोठी, फैलावणारी जीभ.
श्वास घेण्यात अडचण.
होर्से रडत.
एक नाभीसंबधीचा हर्निया
हा रोग जसजशी वाढत जाईल तसतसा अर्भकांना खायला त्रास होण्याची शक्यता असते आणि ते सामान्यत: वाढू आणि विकसित होऊ शकत नाहीत. त्यांच्याकडे देखील असू शकतात:

बद्धकोष्ठता
खराब स्नायूंचा टोन
अत्यधिक निद्रा
जेव्हा अर्भकांमध्ये हायपोथायरॉईडीझमचा उपचार केला जात नाही, अगदी सौम्य प्रकरणांमुळे गंभीर शारीरिक आणि मानसिक दुर्बलता येते.

मुले आणि किशोरवयीन मुलांमध्ये हायपोथायरॉईडीझम
सामान्यत: हायपोथायरॉईडीझम विकसित करणार्‍या मुलांना आणि किशोरवयीन मुलांमध्ये प्रौढांप्रमाणेच चिन्हे आणि लक्षणे देखील असतात, परंतु त्यांचा अनुभव देखील येऊ शकतोः

कमी वाढ, परिणामी लहान उंची
कायम दात विलंब विकास
तारुण्यात तारुण्य
खराब मानसिक विकास
डॉक्टरांना कधी भेटावे
जर आपल्याला विनाकारण थकल्यासारखे वाटत असेल किंवा हायपोथायरॉईडीझमची इतर लक्षणे किंवा कोरडे त्वचा, फिकट गुलाबी, फिकट चेहरा, बद्धकोष्ठता किंवा कर्कश आवाज यासारखे काही लक्षण असल्यास आपल्या डॉक्टरांना पहा.

जर आपण हायपोथायरॉईडीझमसाठी संप्रेरक थेरपी घेत असाल तर डॉक्टरांच्या सूचनेनुसार पाठपुरावा भेटीचे वेळापत्रक ठरवा. सुरुवातीला, आपण औषधाचा योग्य डोस घेत असल्याचे सुनिश्चित करणे महत्वाचे आहे. आणि कालांतराने आपल्याला आवश्यक डोस बदलू शकतो.

जाणून घ्या थायरॉईडची लक्षणं आणि उपाय (Thyroid Symptoms In Marathi)

कारणे
जेव्हा आपल्या थायरॉईडमध्ये पुरेसे संप्रेरक तयार होत नाहीत तेव्हा आपल्या शरीरातील रासायनिक प्रतिक्रियांचे संतुलन अस्वस्थ होऊ शकते. ऑटोम्यून्यून रोग, हायपरथायरॉईडीझम ट्रीटमेंट्स, रेडिएशन थेरपी, थायरॉईड शस्त्रक्रिया आणि काही विशिष्ट औषधे यासह बरीच कारणे असू शकतात.

तुमची थायरॉईड एक छोटी, फुलपाखरूच्या आकाराची ग्रंथी आहे जी तुमच्या मानेच्या पुढील भागाच्या पायथ्याशी तुमच्या आदामाच्या सफरचंदच्या खाली स्थित आहे. थायरॉईड ग्रंथीद्वारे तयार होणारे हार्मोन्स – ट्रायडायोथेरोनिन (टी 3) आणि थायरोक्झिन (टी 4) – आपल्या आरोग्यावर एक प्रचंड प्रभाव पाडतात, ज्यामुळे आपल्या चयापचयातील सर्व घटकांवर परिणाम होतो. हे हार्मोन्स शरीराचे तापमान आणि हृदय गती यासारख्या महत्त्वपूर्ण कार्यांच्या नियंत्रणावर देखील प्रभाव पाडतात.

थायरॉईड ग्रंथी पुरेशी हार्मोन्स तयार करण्यात अयशस्वी झाल्यास हायपोथायरॉईडीझमचा परिणाम होतो. हायपोथायरायडिझम अनेक घटकांमुळे असू शकते, यासह:

स्वयंप्रतिरोधक रोग. हायपोथायरॉईडीझमचे सर्वात सामान्य कारण म्हणजे हॅशिमोटोच्या थायरॉईडायटीस म्हणून ओळखले जाणारे एक ऑटोम्यून्यून डिसऑर्डर. जेव्हा आपल्या रोगप्रतिकारक शक्तीमुळे आपल्या स्वत: च्या ऊतींवर हल्ला करणारे प्रतिपिंडे तयार होतात तेव्हा ऑटोम्यून्यून डिसऑर्डर उद्भवतात. कधीकधी या प्रक्रियेमध्ये आपल्या थायरॉईड ग्रंथीचा समावेश होतो.

हे का घडते याबद्दल वैज्ञानिकांना खात्री नाही, परंतु हे कदाचित आपल्या जीन्स आणि पर्यावरणीय ट्रिगर सारख्या घटकांचे संयोजन असेल. तथापि हे घडते, या अँटीबॉडीजमुळे थायरॉईड संप्रेरक तयार करण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होतो.

हायपरथायरॉईडीझमच्या उपचारांना जास्त प्रतिसाद. जे लोक जास्त थायरॉईड संप्रेरक (हायपरथायरॉईडीझम) तयार करतात त्यांच्यावर बहुतेक वेळा रेडिओएक्टिव्ह आयोडीन किंवा अँटी-थायरॉईड औषधे दिली जातात. या उपचारांचे उद्दीष्ट म्हणजे थायरॉईड कार्य सामान्य स्थितीत परत येणे. परंतु कधीकधी हायपरथायरॉईडीझम दुरुस्त केल्यामुळे थायरॉईड संप्रेरक उत्पादन खूपच कमी होते, परिणामी कायम हायपोथायरॉईडीझम होते.


थायरॉईड शस्त्रक्रिया. आपल्या थायरॉईड ग्रंथीचा सर्व किंवा मोठा भाग काढून टाकणे संप्रेरक उत्पादन कमी किंवा थांबवू शकते. अशा परिस्थितीत, आपल्याला आयुष्यभर थायरॉईड संप्रेरक घेणे आवश्यक आहे.


रेडिएशन थेरपी डोके आणि मानेच्या कर्करोगाचा उपचार करण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या रेडिएशनमुळे आपल्या थायरॉईड ग्रंथीवर परिणाम होऊ शकतो आणि हायपोथायरॉईडीझम होऊ शकतो.


औषधे. अनेक औषधे हायपोथायरॉईडीझममध्ये योगदान देऊ शकतात. अशा प्रकारचे एक औषध म्हणजे लिथियम, जे काही मनोविकाराच्या विकारांवर उपचार करण्यासाठी वापरले जाते. आपण औषधे घेत असल्यास आपल्या डॉक्टरांना आपल्या थायरॉईड ग्रंथीवरील परिणामाबद्दल विचारा.
कमी वेळा, हायपोथायरॉईडीझमचा परिणाम खालीलप्रमाणेपैकी एक होऊ शकतो:

जन्मजात रोग. काही बाळांचा दोष थायरॉईड ग्रंथीसह किंवा कोणत्याही थायरॉईड ग्रंथीसह होतो. बहुतेक प्रकरणांमध्ये, थायरॉईड ग्रंथी अज्ञात कारणांमुळे सामान्यतः विकसित होत नाही, परंतु काही मुलांना हा विकृतीचा वारसा मिळाला आहे. बहुतेक वेळेस जन्मजात हायपोथायरॉईडीझमची मुले जन्मावेळी सामान्य दिसतात. बर्‍याच राज्यांमध्ये आता नवजात थायरॉईड स्क्रीनिंगची आवश्यकता आहे हे एक कारण आहे.


पिट्यूटरी डिसऑर्डर हायपोथायरॉईडीझमचे एक तुलनेने दुर्मिळ कारण म्हणजे पिट्यूटरी ग्रंथीचे पर्याप्त प्रमाणात थायरॉईड-उत्तेजक संप्रेरक (टीएसएच) तयार न होणे – पिट्यूटरी ग्रंथीच्या सौम्य ट्यूमरमुळे.


गर्भधारणा. काही स्त्रिया गर्भधारणेदरम्यान किंवा नंतर हायपोथायरॉईडीझम विकसित करतात (प्रसुतिपूर्व हायपोथायरॉईडीझम), बहुतेकदा कारण ते त्यांच्या स्वतःच्या थायरॉईड ग्रंथीमध्ये प्रतिपिंडे तयार करतात. उपचार न केल्यास, हायपोथायरॉईडीझममुळे गर्भपात, अकाली प्रसूती आणि प्रीक्लेम्पसिया होण्याचा धोका वाढतो – अशी परिस्थिती ज्यामुळे गर्भधारणेच्या शेवटच्या तीन महिन्यांत स्त्रीच्या रक्तदाबात महत्त्वपूर्ण वाढ होते. हे गंभीरपणे विकसनशील गर्भावर देखील परिणाम करू शकते.


आयोडीनची कमतरता. शोध काढूण खनिज आयोडीन – प्रामुख्याने सीफूड, सीवेड, आयोडीन समृद्ध माती आणि आयोडीनयुक्त मीठात उगवलेली वनस्पती – थायरॉईड संप्रेरकांच्या निर्मितीसाठी आवश्यक आहे. फारच कमी आयोडीनमुळे हायपोथायरॉईडीझम होऊ शकते आणि जास्त आयोडीन आधीच अशा स्थितीत असलेल्या लोकांमध्ये हायपोथायरॉईडीझम खराब करू शकतो. जगाच्या काही भागात, आयोडीनची कमतरता सामान्य आहे, परंतु आयोडीनला टेबल मीठामध्ये जोडल्यामुळे अमेरिकेतील ही समस्या अक्षरशः दूर झाली आहे.


जोखीम घटक
जरी कोणी हायपोथायरॉईडीझम विकसित करू शकतो, परंतु आपण वाढत धोका असल्यास आपण:

एक स्त्री आहेत
60 पेक्षा जुने आहेत
थायरॉईड रोगाचा कौटुंबिक इतिहास आहे
टाइप 1 मधुमेह किंवा सेलिआक रोग सारखा स्वयंप्रतिकार रोग घ्या
रेडिओएक्टिव्ह आयोडीन किंवा अँटी-थायरॉईड औषधोपचारांनी उपचार केले आहेत
आपल्या मान किंवा वरच्या छातीवर रेडिएशन प्राप्त झाले
थायरॉईड शस्त्रक्रिया (आंशिक थायरॉईडीक्टॉमी) झाली आहे
गेल्या सहा महिन्यांत गर्भवती किंवा बाळांना जन्म दिला आहे
गुंतागुंत
उपचार न घेतलेल्या हायपोथायरॉईडीझममुळे बर्‍याच आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात:

गोइटर आपल्या थायरॉईडच्या अधिक संप्रेरकांच्या निरंतर उत्तेजनामुळे ग्रंथी मोठ्या प्रमाणात वाढू शकते – गोइटर म्हणून ओळखली जाणारी अशी स्थिती. जरी सामान्यत: अस्वस्थ नसले तरी मोठा गोइटर आपल्या स्वरुपावर परिणाम करू शकतो आणि गिळताना किंवा श्वास घेण्यास अडथळा आणू शकतो.

हृदय समस्या हायपोथायरायडिझम देखील हृदयरोग आणि हृदयाच्या विफलतेच्या वाढत्या जोखमीशी संबंधित असू शकते, मुख्यत: कमी-घनतेचे लिपोप्रोटीन (एलडीएल) कोलेस्ट्रॉल – “खराब” कोलेस्ट्रॉल – एक अंडेरेटिव्ह थायरॉईड असलेल्या लोकांमध्ये उद्भवू शकते.
मानसिक आरोग्याचा प्रश्न. हायपोथायरॉईडीझमच्या वेळी नैराश्य लवकर येऊ शकते आणि कालांतराने ते अधिक तीव्र होऊ शकते. हायपोथायरॉईडीझममुळे मानसिक कार्य धीमे होऊ शकते.


गौण न्यूरोपैथी दीर्घकालीन अनियंत्रित हायपोथायरॉईडीझममुळे आपल्या परिघीय मज्जातंतूंचे नुकसान होऊ शकते. या मज्जातंतू आपल्या मेंदूत आणि पाठीच्या कण्यापासून आपल्या शरीराच्या उर्वरित भागापर्यंत माहिती पोचवतात – उदाहरणार्थ, आपले हात व पाय. गौण न्यूरोपैथीमुळे प्रभावित भागात वेदना, नाण्यासारखा आणि मुंग्या येणे होऊ शकतात.


मायक्सेडेमा.

ही दुर्मिळ, जीवघेणा स्थिती दीर्घकालीन, निदान नसलेल्या हायपोथायरॉईडीझमचा परिणाम आहे. त्याच्या चिन्हे आणि लक्षणांमध्ये तीव्र थंड असहिष्णुता आणि तंद्री आणि त्यानंतर तीव्र आळस आणि बेशुद्धपणा यांचा समावेश आहे.

मायक्सेडेमा कोमा शल्यक्रिया, संसर्ग किंवा आपल्या शरीरावरच्या इतर तणावामुळे उद्भवू शकतो. जर आपल्याकडे मायक्सेडेमाची चिन्हे किंवा लक्षणे असतील तर आपल्याला तातडीच्या वैद्यकीय उपचारांची आवश्यकता आहे.

वंध्यत्व.

थायरॉईड संप्रेरकाची निम्न पातळी ओव्हुलेशनमध्ये व्यत्यय आणू शकते, ज्यामुळे प्रजनन क्षमता कमी होते. याव्यतिरिक्त, हायपोथायरॉईडीझमची काही कारणे – जसे की ऑटोइम्यून डिसऑर्डर – देखील प्रजनन क्षीण करू शकतात.
जन्म दोष. निरोगी थायरॉईड रोग असलेल्या स्त्रियांमध्ये जन्मलेल्या बाळांना निरोगी मातांमध्ये जन्मलेल्या बाळांच्या तुलनेत जन्मातील दोषांचा धोका जास्त असतो. या मुलांना गंभीर बौद्धिक आणि विकासाच्या समस्येचे प्रमाण जास्त असते.

जन्माच्या वेळेस उपचार न घेतलेल्या हायपोथायरॉईडीझम असलेल्या नवजात शिशुंना शारीरिक आणि मानसिक विकासासह गंभीर समस्या येण्याचा धोका असतो. परंतु जर आयुष्याच्या पहिल्या काही महिन्यांत या अवस्थेचे निदान झाले तर सामान्य विकासाची शक्यता उत्कृष्ट आहे.

Leave a Comment

x